ي مديريت به منظور به فعاليت واداشتن نهاد مربوطه و اجراي مسئوليتهاي مديريتي بر اساس اين اطلاعات را مورد بررسي قرار مي دهد.

3.4 سنجش عملکرد
اهداف و معيارهاي موجود در کبيت براي سرويس گرا در سه سطح تعريف مي شوند:
* اهداف و معيارهاي فناوري اطلاعات که انتظار کسب وکار از فناوري اطلاعات و نحوهء ارزيابي آن را تعريف مي کنند.
* اهداف و معيارهاي فرآيندي که نحوه پشتيباني فرآيند فناوري اطلاعات از اهداف فناوري اطلاعات و نحوهء ارزيابي آن را تعريف مي کنند.
* اهداف و معيارهاي سرويس که نيازمنديهاي فرآيندي لازم براي دستيابي به عملکرد مورد نياز و نحوهء ارزيابي آن را تعيين مي کنند.
اهداف به صورت بالا به پايين تعريف مي شوند، به اين صورت که يک هدف کسب وکاري مجموعه اي از اهداف فناوري اطلاعات براي پشتيباني از آن هدف را تعيين مي کند. يک هدف فناوري اطلاعات از طريق يک فرآيند يا در تعامل با مجموعه اي از فرآيندها به دست مي آيد. بنابراين، اهداف فناوري اطلاعات به تعريف اهداف مختلف فرآيند کمک مي کنند. بر همين اساس، هر هدف فرآيندي، نيازمندمجموعه اي ازسرويس ها و به موجب آن، تعيين اهداف سرويس مي باشد شکل 2-3 نمونه هايي از ارتباط هدف کسب وکار، فناوري اطلاعات، فرآيند و سرويس را نشان مي دهد.

شکل 3.2 نمونه هايي از اهداف

* معيارهاي عملکرد
نشان مي دهد که چه اهدافي برآورده شده است.اندازه گيري اين معيارها تنها پس از تحقق هدف امکان پذير است، بنابراين تحت عنوان” شاخصهاي تأخيري” ناميده مي شوند.
* شاخص هاي عملکرد
نشان مي دهد که چه اهدافي بايد برآورده شود. اين معيارها مي توانند پيش از تحقق دستاورد اندازه گيري شوند، بنابراين تحت عنوان “شاخصهاي راهنما” 6 ناميده مي شوند.

شکل 3.3 نمونهاي از معيارهاي دستاورد احتمالي

معيارهاي دستاورد سطح پايين تر، تبديل به شاخص هاي عملکرد براي سطح بالاتر مي شود. شکل زير نشان مي دهد که معيارهاي دستاورد چگونه به شاخص هاي عملکرد تبديل مي شوند.

شکل 3.4 نمونه اي از شاخص هاي عملکرد

معيارهاي دستاورد، مديريت را از اينکه آيا يک کارکرد، فرآيند يا سرويس به اهدافش دست يافته است، آگاه مي سازد. معيارهاي دستاورد کارکردهاي فناوري اطلاعات، اغلب در ادبيات مرتبط با معيارهاي اطلاعات کاربرد دارند:
* دسترسي به اطلاعات موردنياز براي پشتيباني از نيازهاي کسب وکاري
* فقدان درستي و مخاطرات محرمانه بودن
* مقرون به صرفه بودن هزينه فرآيندها و سرويس ها
* تأييد قابليت اطمينان، اثربخشي و سازگارپذيري
اهداف کسب وکار و فناوري اطلاعات در بخش اهداف و شاخص هاي کبيت مورد بررسي قرار مي گيرند. براي هر يک از فرآيندهاي فناوري اطلاعات کبيت، اهداف و شاخصها مطابق با شکل زير ارائه مي شوند.

شکل 3.5 نمايش اهداف و شاخص ها

3.5 اهداف کنترلي
اين بخش، مجموعه کاملي از نيازمنديهاي سطح بالاي سازمان که بايد توسط مديريت براي کنترل بهينه هر يک از فرآيندها مورد بررسي قرار گيرد را ارائه مي کند. در واقع مشخص مي سازد چه چيزهايي در هر فرآيند مهم هستند و بايد مستمر کنترل شوند تا SOA در جهت اهداف و نيازهاي سازمان حرکت نمايد.

3.6 نمودار افراد
اين نمودار که چارت RACI نام دارد نقش هر يک از افراد حاکميت در فعاليت هاي حاکميتي به شکل جدول براي هر يک از فرايندهاي چرخه حيات حاکميت نمايان مي شود.نقش هاي موجود عبارت اند از:
مديران ارشد کسب و کار(BE)48 : تيمي متشکل از افراد خبره و آشنا با فرايندهاي کسب و کاري در هر حوزه و ارتباطات آنها براي تعريف سرويس هاي مربوط به فرايند هاي کسب و کاري، تعيين عمليات سرويس هاي کسب و کار، بازبيني سرويس ها، تعريف سنجه ها و معيار هاي کارايي کسب و کار و …

مدير توسعه(HD)49 : مسئول تصميم گيري در قبال سياست هاي فرايند توسعه مي باشد.
کميته اجرايي(ESC) 50 : : مسئول تدوين استراتژي معماري سرويس گرا و سرمايه گذاري مالي مربوط به آن و تامين سرمايه اوليه و پرداخت هزينه ها
هيئت بازبيني معماري(ARB) 51 : که سرپرستي کل مجموعه را بر عهده داشته و سنجش معماري را با معيار هاي مربوطه انجام مي دهد.

مرکز مديريت برنامه(PMO) 52 : مسئول سازماندهي پروژه هاي مختلف سازمان و اولويت بندي آنها، مديريت پروژه حاکميت معماري سرويس گرا
گروه مشاوران کميته عالي معماري سرويس گرا(SOA COE AG) 53 : يک کميته از افراد با تجربه است که کنترل اجراي سياست ها و فرايند هاي حاکميت SOA را بازبيني کرده و رهنمود هايي در خصوص اصول کسب و کاري ارائه مي کنند.

هيئت حاکميت SOA (SOA GB) 54 : هيئتي متشکل از معماران کسب و کار و معماران SOA با مسئوليت کنترل استاندارد ها و راهنما ها و صحت ارتباطات .
بر اساس مدل RACI هر يک از افراد و کميته ها نقش ها و مسئوليت هاي مختلفي در حاکميت معماري سرويس گرا دارند. اين نقش ها عبارت اند از :[41]
A : پاسخگو55 : افرادي که رهبر هستند و داراي مجوز و اختيار لازم براي تاييد فعاليت هاي حاکميت هستند.
R : مسئول56 : افرادي که مسئول اجراي فعاليت حاکميت هستند و ابزار و شرايط لازم براي فعاليت هاي حاکميت را فراهم مي کنند.
C :مشاوره57 : افرادي که در خصوص فعاليت هاي حاکميت به مديران و مسئولان ديگر مشاوره دهند.
I :مطلع58: افرادي که از وقوع فعاليت ها و خروجي هاي آن مطلع مي شوند.

3.7 چالش هايي حاکميت معماري سرويس گرا با آن مواجه است
با توجه به مفهوم
حاکميت معماري سرويس گرا به صراحت مي توان گفت که نقش حاکميت معماري سرويس گرا ايجاد يک رويکرد سازگار در امتداد فرايند ها،استاندارد ها، سياست ها و رهنمودها است تا موانع و چالش هاي موجود را بر طرف کرده و به اجراي فرايند استقرار معماري سرويس گرا کمک کند.بر اساس مطالعات انجام شده فهرستي از مهمترين مسائل و چالش هاي موجود در مسير پذيرش معماري سرويس گرا جمع آوري شده که در جدول 1-3 ارائه شده است.بر طرف نمودن هر يک از چالش ها ي عنوان شده نيازمند وجود قابليت هايي در سيستم حاکميت معماري سرويس گرا که در ستون سمت چپ جدول براي هر يک از چالش ها نشان داده شده است.

جدول 3.1 چالش هايي که بوسيله حاکميت معماري سرويس گرا مورد توجه قرار مي گيرند
مساله/چالش
شرح مساله
قابليت مورد نياز
طراحي ساختار تصميم گيري
* سرمايه گذاري سرويس و تعيين صاحبان سرويس هاي اشتراکي بين بخش هاي مختلف
* طراحي ساختارسازماني
* توافق سازماني در اجراي سياست ها
* تعيين حقوق تصميم گيري
* فرايند ها و مجوز هاي تصميم گيري
* تعيين محدوده سرويس ها و مالکيت آنها
* تعريف مسئوليت ها و نقش هاي سازماني در حاکميت معماري سرويس گرا
* تامين اعتبار سرويس ها
تعريف سرويس هاي مناسب کسب و کاري که نيازمند ي هاي کسب و کارراپوشش دهند
* تصميم گيري در خصوص مجوزها و فرايند هاي حاکميت براي سرويس هاي اشتراکي
* تعريف و پياده سازي سرويس هاي اشتراکي
* مدلسازي فرايندهاي کسب وکاري
* تعيين معماري سرويس هاي اطلاعاتي و سنجه هاي ارزيابي
* تعريف و تعيين سرويس هاي اشتراکي
* مديريت سبد سرويس
مديريت طراحي ،ساخت و ارائه سرويس ها
* مديريت تغيير براي سرويس هاي اشتراکي
* امنيت سرويس و احراز هويت
* فرايند و مجوزهاي تصميم گيري
* ثبت و انتشار سرويس ها
* مديريت تغيير
* سيسات هاي انتشار،استفاده و بازنشستگي59 سرويس ها
* زير ساخت مورد نياز براي سازماندهي،کشف سرويس هاو نظارت در چرخه حيات سرويس
اندارزه گيري و ارزيابي کارايي
* اندازه گيري هزينه بکارگيري سرويس ها
* اندازه گيري هزينه پروژه
* اندازه گيري مزاياي کسب وکار
* دسترسي به اطلاعات قابل اندازه گيري
* داشبورد هاي فناوري اطلاعات و کسب وکار
* معيار ها وسنجه هاي ارزيابي کارايي
مطابقت سرويس ها با استانداردها،الگوها و سياست ها
* ايجاد سرويس ها منطبق بر سياست هاي حاکميت
* ارتباط و الزام سياست ها،زير ساخت ها و استانداردها
* تعريف و تعيين سرويس هاي اشتراکي
* مديريت سياستهاي زمان طراحي و اجراي سرويس ها
کسب اطمينان از کيفيت سرويس
* مديريت سطوح سرويس
* کنترل هاي زمان طراحي و اجراي سرويس
* مونيتورينگ و نظارت بر سرويس هادر زمان اجرا
* مديريت توافقنامه سطح سرويس

o طراحي ساختار تصميم گيري: چه کسي تصميم مي گيرد که چه افرادي و چطوراز يک سرويس استفاده مي کنند؟چه کسي مالک سرويس است؟چه کسي هزينه مالي مربوط به سرويس ها ي اشتراکي را مي پردازد؟آيا همه استاندارد هاي مربوط به کيفيت سرويس بطورآشکار و مشخص تعريف شده اند؟چه نقش هاي جديد سازماني و ساختار هايي منجر به تسهيل ،تعريف،طراحي و به اشتراک گذاري سرويس ها مي شوند؟
o تعريف سرويس هاي مناسب کسب وکاري که نيازمندي هاي کسب وکار را پوشش دهند:آيا فناوري اطلاعات يک تعريف واضح ومشخص از ارزش کسب وکار دارد؟فاکتورهاي موفقيت چه هستند؟چطور حوزه کسب و کارتصميم مي گيرد تا در زمينه ايجاد سرويس و نگهداري آن سرمايه گذاري کند؟چه سرويس هاي کسب و کاري مورد نياز است؟سرويسهاي موجود کدامند؟
o مديريت طراحي ، ساخت و ارائه سرويس ها:اثرات نامطلوب و مخرب خرابي يا شکست يک سرويس خاص چيست؟چطور کار بران تغييرات مورد نيازشان را اعلام مي کنند؟چه کسي بايستي درخواست هاي تغيير را تأکيد کند؟
o مطابقت سرويس ها با استاندارد ها،الگوها وسياست ها: آيا سرويس ها منطبق بر سياست هاي حاکميت ايجاد شده اند؟چگونه و چه وقت سرويس ها با استانداردها و سياست ها مطابقت داده مي شوند؟
o اندازه گيري کارايي :چطور اطمينان حاصل مي شود که بخش هاي مختلف سازمان با اهداف متفاوت و پراکنده60 تامين کننده ارزش کسب وکار هستند؟اهداف کارايي سرويس ها چه هستند؟چه توافقاتي براي سطح سرويسمورد نياز است؟چطور سنجه هاي کارايي به دست مي آيد؟
o کسب اطمينان از کيفيت سرويس:چگونه نسبت به کيفيت سرويس ها اطمينان حاصل شود؟در زمان طراحي يا اجراي سرويس ها چه کنترل هاي کيفي بر روي سرويس ها صورت مي گيرد؟
در ادامه با استفاده از چارچوب COBIT سعي در برطرف کردن هر يک از چالش هاي تعيين شده براي چارچوب حاکميت معماري سرويس گرا داشته و چارچوب COBIT را براي اندازه گيري بلوغ حاکميت معماري سرويس گرا استفاده خواهيم کرد.
3.8 سيستم مديريت سياست
ماموريت اساسي حاکميت معماري سرويس گرا کسب اطمينان از رفتار مطلوب بين افراد و سيستم هاي درگير است. افراد بايد به طور مشخص و شفاف با سياست ها ارتباط داشته باشند. اين سياست ها بايد در چرخه حيات سرويس اجرا شوند. در گذشته معماران معماري سرويس گرا هفته ها و ماه ها را صرف تهيه مستندات مربوط به سياست ها و خط مشي ها مي کردند که ممکن بود حتي يکبار هم خوانده نشود. آگاهي از سياست ها خيلي دشوار نيست وليکن بروز رساني سياست ها فرايندي سخت و پيچيده است. يک روش مناسب براي اجراي حاکميت، سيستم مديريت سياست معماري سرويس گر
است. اين سيستم سياست ها را از طريق برنامه ريزي، چرخه عمر و فرايند هاي عملياتي حاکميت اجرا مي کند و اطمينان مي دهد که سياست ها به همه پلتفرم ها اضافه شده اند. سيستم مديريت سياست معماري سرويس گرا قابليت هاي زير را براي کاربران فراهم مي آورد:
* تعريف سياست ها و خط مشي ها در يک فرمت مشخص و تعيين شده: سياست ها مي توانند به سادگي تعريف شوند، تغيير کننده و هر وقت لازم است حذف شوند.
* فعال نمودن سياست هاي اجرا: سياست ها به طور خودکار به چرخه حيات سرويس اضافه مي شوند.
مديريت سياست معماري سرويس گرا يک مؤلفه کليدي از حاکميت معماري سرويس گراست و رهنمود هايي در خصوص الزامات مربوط به معماري سرويس گرا فراهم مي نمايد. داشتن نقاط کنترلي61 سياست در چرخه حيات اطمينان مي دهد که همه تست ها و اعتبار سنجي هاي لازم براي معماري سرويس گرا صورت گرفته است. منظور از نقاط کنترلي سياست محل هاي خاصي در چرخه حيات سرويس است که سياست ها اجرا شده و کنترل مي شوند. در صورت امکان از اين نقاط کنترلي مي توانند خودکار باشند. به عنوان نمونه کنترل هاي مربوط به تضمين کيفيت سرويس مي تواند در مراحل چرخه حيات سرويس قبل از انتشار در داخل رجيستري و انباره انجام گيرد. کنترل هاي لازم براي سياست هاي زمان طراحي سرويس قبل از ثبت در رجيستري و انباره صورت مي گيرد که به آنها نقاط کنترلي زمان طراحي62 گفته مي شود، برخي از سياست هاي حاکميت، لازم است در زمان اجرا و زماني که سرويس استفاده مي شود کنترل مي گردد. اجراي خودکار و اتوماتيک سياست هاي زمان اجراي سرويس از طريق نقاط کنترلي زمان اجرا63 صورت مي گيرد. به عنوان مثال اجرا و کنترل سياست هاي مربوط به تبادل پيغام بين مصرف کننده و تامين کننده سرويس يک نقطه کنترلي زمان اجراست.
در ادامه با توجه به تاثير حاکميت معماري سرويس گرا در چرخه حيات سرويس شرح مختصري در خصوص ارتباط اين دو مفهوم ارائه شده و سپس به جزئيات بيشتري در خصوص نقاط کنترلي سياست در زمان طراحي و زمان اجرا و سياست هاي مربوط به هر يک از آنها در چرخه حيات سرويس مي پردازيم.
3.8.1 تأثير حاکميت معماري سرويس گرا بر چرخه حيات سرويس
يکي از ملاحظات و محدوديت هاي اساسي در حاکميت معماري سرويس گرا تصميم گيري در خصوص زمان هايي است که بايد سياست ها و خط مشي ها اجرا شده و کنترل شوند. به عنوان نمونه در زمان انتشار يک سرويس در رجيستري و انباره کنترل مي شود که سياست هاي مورد انتظار اجابت شده، به کار گرفته شده است. حال در نظر بگيريد که برخي از سياست ها رعايت نشده باشد، در نتيجه سرويس قابل انتشار نخواهد بود تا زماني که مطابق با سياست هاي تعريف شده، آماده استقرار و راه اندازي گردد. به اين ترتيب فرجه زماني زيادي لازم است تا مجددا سرويس بازنگري شده و بر اساس سياست ها اصلاح گردد. بنابراين امکاني بايد فراهم شود تا به موقع راهنمايي هاي لازم را به توسعه دهندگان ارائه دهد و با اجراي سياست ها در زمان توليد، فيدبک هاي مورد نياز را اعلام نمايد تا از دوباره کاري ها جلوگيري شود. اينجاست که از مفهوم چرخه حيات سرويس براي تعيين نقاط کنترل و بازرسي استفاده مي شود.
تعريف چرخه حيات سرويس براي يک سازمان از جمله اصلي ترين فعاليت هاي حاکميت است که سازمان بايستي نسبت به آن اقدام نمايد. با ترکيب چرخه هاي حيات با سياست ها، مي توان يک سيستم حاکميت قابل انعطاف ايجاد نمود و نقاط کنترل و بازرسي را در جاهائي که سياست ها بايستي


دیدگاهتان را بنویسید