سلامتی

التهاب پوستی؛ از نیش دراکولا تا کهنه بچه | بیماری

فرقی نمی کنه چند ساله اید، در چه شرایطی زندگی می کنین و چقدر واسه سلامت تون وقت و هزینه صرف می کنین؛ به احتمال زیاد شمام چند بار با التهاب و حساسیتای پوستی مواجه شدین. احساس خارش، بروز دانه های قرمز رنگ و متورم در بخشای جور واجور پوست بدن و … از علائم مریضی درماتیت یا اگزماست. این مریضی فقط به یه دلیل ایجاد نمی شه و دلایل و شکلای جور واجور بسیاری داره؛ از حساسیت به دکمه فلزی شلوار نو گرفته تا تاثیر نور خورشید و موادی که به دلیل شغلتون با اونا سر و کار دارین؛ اما چیجوری باید نوع اگزما یا درماتیت رو شناخت؟

وجود ۶۰۰۰ ماده حساسیت زای شناخته شده و نامعلوم در محیط دور و بر کافیه تا بدن بعضی از ما نسبت به یک یا چند ماده، به شکلای جور واجور و گاه بسیار آزاردهنده عکس العمل دفاعی نشون بده؛ واکنشی که به دلایل جور واجور به شکل التهاب در درم یا سطحی ترین لایه پوست بروز می کنه و به اون درماتیت میگن.

البته همه التهابایی که در پوست به وجود میاد، درماتیت نیس و این مریضی بیشتر با نشونه هایی مانند بثورات، قرمزی، خارش، تاولای ریز و ترشح همراه س و بعد از چند روز هم سطح اونا (تاولا) کبره می بنده. هر چند عکس العمل افراد نسبت به مواد حساسیت زا برابر نیس و امکان داره فردی در تماس با اون مواد عکس العمل شدیدی نشون بده اما روی شخص دیگری هیچ تاثیری نداشته باشه؛ پس در مورد مواد حساسیت زا و تاثیرشون نمیشه نسخه برابری واسه همه پیچید. در این گزارش، دو کلمه درماتیت و اگزما به طور همزمان استفاده شده و شاید این سوال براتون مطرح شه که اگزما و درماتیت با هم متفاوتند؟ کارشناسان پوست و مو میگن اگه کتابای پوست رو در منابع انگلیسی و فرانسوی مورد بررسی قرار بدین، در مقدمه و قبل از شروع بحث مریضیا، در مورد هم معنی بودن کلمه اگزما و درماتیت توضیح داده شده تا ذهن خواننده هنگام مطالعه مریضی و برخورد با کلمه های اگزما و درماتیت در کنار همدیگه با ابهام مواجه نشه.

درماتیت و اگزما هم معنی هم هستن؛ هرچند درماتیت بیشتر واسه اون دسته از التهابای پوستی به کار برده می شه که دلیل خارجی دارن؛ مانند درماتیت تماسی. اگزما هم به اون دسته از التهابای پوستی می گن که دلیل داخلی دارن؛ مانند اگزمای آتوپیک، ولی در کل به کار گیری درماتیت و اگزما در شکلای جور واجور حساسیتای پوستی به طور هم معنی شدنیه.

طبقه بندی درماتیت برحسب نوع: بسیاری با همه شکلای جور واجور درماتیت ها و حساسیتا آشنا نیستن و بروز هر گونه آسیب ای رو اگزما می دونن. در حالی که کارشناسان پوست برحسب عکس العملای پوستی که در افراد می بینن، درماتیت رو به چند گروه طبقه بندی می کنن.

درماتیت فیتو فوتو
بعضی وقتا واسه ایجاد یه درماتیت یه عامل کافی نیس و دو عامل باید دست به دست هم بدن تا یه نوع درماتیت خاص در اونا بروز کنه؛ مانند درماتیت فیتو فوتو. فیتو به معنی گیاه و فوتو به معنی نور خورشیده. بعضی وقتا تماس پوست با بعضی گیاهان خاص، دلیل بروز درماتیت و حساسیت نمی شه؛ اما وقتی ترشح این گیاه (که روی پوست مونده) زیر نور خورشید قرار گیرد، باعث بروز تغییراتی در ترشحات گیاه و در نتیجه بروز درماتیت فیتو فوتو می شه. علائم این مریضی هم در دست و صورت با خطوط غیرمشخصه.

درماتیت کهنه بچه
خانومایی که تازگیا مادر شدن بخوبی با درماتیت کهنه بچه آشنا هستن. بدن بچهایی که پوشک می شن، می تونه به دلیل تماس با لاتکس پوشک یا مواد شوینده ای که کهنه بچه با اونا شسته شده اما بخوبی آبکشی نشده، دچار حساسیت شه. ادرار و مدفوع بچه هم در بروز حساسیت بی تاثیر نیس؛ چون ادرار شامل اوره است و وقتی که در نزدیکی پوست بچه قرار میگیره، تبدیل به آمونیاک شده و باعث بروز حساسیت می شه. واسه جلوگیری از بروز این درماتیت، بهتره مادران کهنه بچه رو زود به زود عوض کرده، اونا رو بخوبی آبکشی کنن، از کرمای ضدالتهاب، چرب کننده و ترکیباتی مانند زینک که باعث بازسازی سریع تر زخما می شه استفاده کنن. یادتون نره استفاده زیادتر از اندازه از کورتونا باعث بروز زخمای بیشتری در کودک می شه.

سبوریک درماتیت
دو گروه از دید سنی درگیر درماتیت سبوره می شن که هیچ ارتباطی با هم ندارن. اولین گروه بچه های یه ساله هستن. وسط سر بعضی بچه ها دلمه هایی به صورت شورهای به هم چسبیده دیده می شه و والدین با دیدن اونا تصور می کنن سر بچه بخوبی شسته نشده.

در دوران بارداری جنین تحت تاثیر هورمونای مادر قرار داره و این روال تا یه مدت بعد از به دنیا اومدن هم ادامه پیدا می کنه. غدد سباسه یا چربی که در سر بچه ها هست، هنوز تحت تاثیر هورمونای مادره؛ پس غدد هورمونی خود بچه فعالیتی نداره که در سرشون اینجور دلمه هایی شکل بگیره، اما این موضوع گذراست و مشکلی ایجاد نمی کنه.

مرحله دوم سبوریک از چارده تا چهل وپنج سالگی بروز می کنه. در چارده یا پونزده سالگی که بالاترین درجه فعالیت هورمونی فرده، علائم به شکل قرمزی همراه با پوسته در ناحیه سر، ابرو، کنارهای بینی، پشت گوش و در آقایون در وسط سینه و در مراحل پیشرفته تر در ناحیه زیر بغل و کشاله ران بروز می کنه. حال ممکنه این علائم تو یک یا چند ناحیه دیگه هم دیده شه. اما به چه دلیل این نشونه ها بروز می کنه؟ اول این تصور وجود داشت که در سنین چارده تا چهل وپنج سالگی، هورمونای جنسی فعاله و روی غدد سباسه (چربی) تاثیر گذاشته و باعث ترشح بیشتر اونا می شه؛ اما در تحقیقای بعدی مشخص شد اندازه ترشح غدد چربی زیاد نمی شه و تنها کیفیت سبوم تغییر می کنه. این سبوم که سباسه ترشح می کنه از موس، وکس و کلسترول تشکیل شده و وقتی نسبت میون این مواد به هم می خوره، روی کیفیت سبوم هم اثر میذاره. ممکنه یه جور قارچ یا مخمر روی پوست همه آدما وجود داشته باشه که مشکلی براشون ایجاد نمی کنه، اما در سبوریکا موضوع فرق می کنه و این مخمرها فعال تر می شه. به خاطر همین کارشناسان پوست واسه درمان اونا یه درمان ضد قارچ هم انجام میدن و این درمان به کم شدن نشونه های سبوریک کمک می کنه. هرچند این قارچ در بدن سبوریکا فعال شده و باعث بروز مشکلاتی می شه، ولی این مریضی جزو مریضیای قارچی نیس.

موجی بودن علائم درماتیت سبوره وقتی به بالاترین درجه خود می رسه که استرس و فشار روحی بیشتری به فرد وارد شه. نمونه روشن اون دانش آموزان کنکوری یا اونایی هستن که نگرانی امتحان دارن. در فصل امتحان، پوست سر این افراد چرب و شوره داره؛ اما وقتی که استرس ندارن این علائم دیده نمی شن.

درماتیت تماسی
همونجوریکه از نام این نوع درماتیت پیداست؛ پوست بعضی افراد بر اثر تماس با عوامل حساسیت زا عکس العمل نشون میده اما تا قبل از بروز اگزما، پوست در مقابل عوامل حساست زا به دفاع برمی پاشه. در درم یا پوست میانی، سلولای دفاعی به نام لانگرهانس هست که مانع ورود عوامل حساسیت زا به بدن می شه. با ورود این مواد و ضعیف کردن درم، پوست خشک و شکننده شده و زمینه واسه ایجاد درماتیت جفت و جور می شه. با ذکر یه مثال وظیفه سلولای لانگرهانس رو توضیح می دیم؛ خانومای آرایشگر مثال روشنی واسه تشریح کار سلولای دفاعی هستن. آرایشگران به دلیل نوع خاص شغل شون، به طور دائم با موادی مانند اکسیدان و مواد آرایشی سر و کار دارن. دست کسائی که از دستکشای پلاستیکی با لایه لاتکس استفاده می کنن هم ممکنه بر اثر تماس با این لایه دچار حساسیت شه. البته ممکنه با یه یا دو بار به کار گیری دستکشا یا کار کردن با مواد آرایشی و رنگی، حساسیتی در پوست ایجاد نشه؛ اما بعد از گذشت مدت کوتاه (اگه پوست نسبت به اون ماده حساسیت نشون بده) سلولای لانگرهانس عامل حساسیت رو شناسایی کرده و سیستم ایمنی بدن رو مجبور به دفاع و عکس العمل می کنه؛ این عکس العمل هم به صورت التهاب و قرمزی بروز می کنه.

درماتیت دور و بر دهن
درگذشته پزشکان بر این باور بودن که تماس دور و بر دهن بعضی از افراد با موادی مانند مرکبات، غذاها و حتی خمیر دندون دلیل بروز حساسیت می شه. دلیل بروز این درماتیت در هاله دور دهن مشخص نیس، اما این نکته ثابت شده که استفاده کشکی و هردم بیل از بعضی کورتونا به بروز درماتیت در دور و بر دهن منجر می شه. کارشناسان پوست در روبرو شدن با این جور درماتیتا، بعضی وقتا کرمای مرطوب کننده یا بازسازی کننده تجویز می کنن تا پوست نواحی آسیب دیده بازسازی شه.

درماتیت به وجود اومده به وسیله استاز
آدمایی که بنا به شغل شون، پاهاشون همیشه حالت آویزون داره، این قسمت رو با دقت بیشتری بخونن: گردش خون در پاهای کسائی که به دلیل شغل شون باید به طور دائم بایستند، کمه، به خاطر همین خون در محل باقی مونده و پوست این ناحیه (کمی از مچ پا بالاتر) تحت تاثیر قرار میگیره. در این حالت پوست اون ناحیه قرمز و خشک و خارش داره. مشاهده این علائم واسه دکتر، فقط یه علامته، چون روندی ادامه داره و مریض باید به دکتر عروق هم مراجعه کنه. پس ممکنه عامل ایجاد استاز، عروق باشه. اگه کار این افراد طولانیه و مجبورند بایستند، پیشنهاد می شه در منزل دراز بکشن و پاهاشون رو به حالت زاویه ۳۰ تا ۴۵ درجه نگه دارن تا خون به پاهاشون برگرده. ماساژ دادن پاها هم بسیار موثره، اما بدیش اینه افراد این نکته ها رو خیلی جدی نمی گیرن و وقتی مراجعه می کنن که پوست کیفیت خودشو از دست داده و حالت چرمی پیدا کرده.

درماتیت پوم فولیکس
مهم ترین علامت این نوع درماتیت، وجود تاولای آبدار بین انگشتان دسته؛ یعنی جایی که دو انگشت با هم در تماسند. در این نوع درماتیت، ممکنه بعضی وقتا کف یا میان انگشتان دست هم گرفتار شه. بعضی وقتا بروز این نوع درماتیت فصلیه و هر سال تکرار می شه. البته نگران نشید؛ با درمان بموقع، این تاولا از بین میره، اما بعضی وقتا بعد از خشک شدن تاولا، ممکنه پوست دور اونا به صورت دایره های خشک دربیاد.

برلاک درماتیت
ماده برگاموت یکی از مواد اساسی و مهم در جفت و جور خیلی از عطرهاست. بعضیا نسبت به این ماده واکنشی ندارن، یه سریای دیگه هم وقتی از عطر شامل برگاموت استفاده می کنن تا وقتی که در برابر آفتاب قرار نگرفتن براشون دردسری درست نمی شه ، اما به محض این که در برابر تشعشع نور آفتاب قرار می گیرن، پوست شون علائم دچار شدن به درماتیت رو نشون میده. همه کارشناسان پوست پیشنهاد می کنن از عطر روی پوست استفاده نکنین و واسه جلوگیری از بروز درماتیت، اونو روی لباس یا زیر یقه استفاده کنین.

درماتیت شغلی
کسائی که سر و کارشون با گریس، روغن یا سیمانه، این قسمت رو با دقت بیشتری بخونن: درماتیت شغلی در واقع یه نوع درماتیت تماسیه و بستگی به شغل فرد داره که با چه مواد خاصی در تماسه. یکی از عواملی که دلیل بروز حساسیت در بعضی افراد می شه، سیمانه. دست کارگرانی که با سیمان کار می کنن، بیشتر خشکه و علائم اگزمای زیاد یا تحت زیاد رو نشون میده. کسائی که با گریس و روغن کار می کنن هم ممکنه علائم زیاد و تحت زیاد رو نشون بدن.

درماتیت به وجود اومده به وسیله آفتاب
پوست همه افراد در مقابل آفتاب عکس العمل نشون میده، اما پوست بعضیا در روبرو شدن با آفتاب عکس العمل بیشتری نشون میده. آدمایی که پوست شون با این نوع درماتیت درگیره، اگه به مدت طولانی در برابر نور خورشید قرار می گیرن، حتما باید از ضدآفتاب استفاده کنن.

پتروس درماتیت
عامل ایجاد این نوع درماتیت، دراکولاست. اشتباه نکنین منظورمون دراکولای خون آشام نیس؛ این لقب دهن پرکن رو حشره ای مثل پشه به دوش میکشه که شمالیا اونو به طور کامل می شناسن. اگه کسی به وسیله این حشره نیش زده شه، روی پوستش التهابی مثل زخم بروز می کنه. با اینکه شدت تحریک پذیری با نیش دراکولا زیاده، ولی در بعضی افراد عکس العمل چندانی ایجاد نمی کنه. البته تو یه سریای دیگه هم ممکنه به صورت عکس العملای شدید پوستی بروز کنه. اگه هدف نیش دراکولا قرار گرفتید هیچوقت خود درمانی نکنین و حتما به دکتر متخصص مراجعه کنین.

نورو درماتیت
این بخش، مخصوص کسانیه که به شکل ناخودآگاه عادت کردن پشت گردن یا هر قسمت دیگه از بدن شون رو بخارانند. بروز این درماتیت به دلیل خاروندن بیشتر از حده و این خارش بعد از یه مدت باعث کلفت و تیره شدن اون ناحیه می شه. علائم این درماتیت مثل اگزمای مزمنه و شایع ترین بخشی که درگیر می شه، پشت گردنه. اگه این مریضی حالت تکرارشونده داشته باشه، باید حتما به دکتر اعصاب و روان هم مراجعه کنه.

طبقه بندی درماتیت برحسب شدت
تقریبا بیشتر مریضیا به درجه های جور واجور طبقه بندی می شه و دکتر هم برحسب نشونه ها، شدیدا مریضی اطلاع کامل پیدا می کنی و داروهای لازم مریض رو تجویز می کنه. درماتیت یا اگزما به سه گروه زیاد، تحت زیاد و طولانی تقسیم می شه.

زیاد: این نوع درماتیت در صورت روبرو شدن با عامل حساسیت زا سریع (یه روز) عکس العمل نشون داده و نشونه هایی مانند خارش، قرمزی، تاولای ریز و ترشحات آبکی رو از خود بروز میده.

تحت زیاد: اگه مدت زمان درگیری فرد با اگزما به درازا بکشه و همراه با خارش باشه، سلولای دفاعی به مقابله با عامل حساسیت برخاسته و پوست اون بخش کم کم نسبت به بقیه قسمتا کلفت تر می شه. اما ضایعات تاولی دیگه ترشحی نداره؛ حتی ممکنه تاولی دیده نشه.

طولانی: در این نوع اگزما اگه خارش موضعی (از نظر وقتی) بازم ادامه پیدا کنه، پوست کلفت، تیره و پوسته پوسته می شه.

پیشنهادای پیشگیرانه
عامل حساسیت رو شناسایی کنین.
از عوامل ایجاد کننده یا آسون کننده ماده حساسیت زا دوری کنین تا مشکل تکرار نشه. مثلا اگه فردی به زیورآلات، ساعت و فلز نیکل حساسیت داره، نباید از این وسایل استفاده کنه.

از ضدالتهاب و ترکیبات کورتونی (به دفعها و دزی که دکتر متخصص تعیین می کنه) استفاده کنین.

از کرمای نرم کننده استفاده کنین تا پوست خودشو بازسازی کنه.

تازگیا کرمایی وارد بازار شده است که کورتونی نیس؛ ولی در درمان خیلی از اگزماها موثره. با این حال واسه به کار گیری اونا حتما باید زیر نظر دکتر متخصص باشه.

از شویندهایی استفاده کنین که پوست رو خیلی خشک نکنه.

منبع:jamejamonline.ir

جمع آوری سلامت اکاایران

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *