سلامتی

التهاب طاقت‌فرسای روده‌ها | بیماری

مشکلات و مریضیای روده ای بین شایع ترین ناراحتیایی قرار داره که افراد زیادی رو در سراسر جهان درگیر می کنه. ولی تعداد کمی از مبتلایان با مراجعه به دکتر و طرح مشکل خود به درمان می رسن.

کولیت اولسروز یکی از دو نوع مریضی التهابی روده ای شایعه که با کلمه اختصاری IBD مشخص شده و بیشتر در کنار مریضی کرون از اون نام برده می شه. ولی کولیت اولسروز برخلاف مریضی کرون که هر بخشی از مجاری معده ای و روده ای رو در برمی گیرد، تنها روده بزرگ رو گرفتار می کنه.

کولیت اولسروز و مریضی کرون در ایرلند حدود ۱۵ هزار نفر رو گرفتار کرده. این وسط، خیلی از مردم اروپا در این مورد با رقابت مواجه شدن طوری که الان بیشتر از دو میلیون اروپایی با این مریضی زندگی می کنن. بررسیا نشون میده افراد بین ۱۵ تا ۳۰ سال بیشتر در برابر دچار شدن به کولیت اولسروز قرار دارن. در آمریکا بین ۲۵۰ تا ۵۰۰ هزار نفر به این مریضی گرفتار بوده و هر ساله از هر صد هزار نفر بین دو تا هفت نفر به این مریضی گرفتار می شن. در بریتانیا هم به طور تقریبی صد هزار نفر از کولیت اولسروز رنج می برن. این مریضی در نژاد اروپایی گسترش بسیار زیادی داره و مخصوصا در مردم شرق اروپا و هم روسیه بیشتر مشاهده می شه.

با گذشت زمان
کولیت اولسروز مریضی التهابی رودهه که باعث ایجاد التهاب دراز مدت در بخشی از مجاری گوارشی شده و در موارد شدید مریضی باعث ایجاد زخم در جدار داخلی روده بزرگ می شه. کرون که نوع شایعی از کولیت اولسروزه، در طول زمان ایجاد شده و گاه جون آدم رو به خطر میندازه. این مریضی بیشتر روی پوشش داخلی روده بزرگ و راست روده اثر میذاره. معمولا اولین علامت مریضی، شل شدن کم کم مدفوعه و در مراحل بعدی فرد با نشونه هایی مانند خونریزی از مقعد، دفع تکراری مدفوع، ترشحات مخاطی از مقعد، احساس نیاز به دفع ادرار یا مدفوع، درد در ناحیه تحتانی شکم و کم آبی شدید به وجود اومده به وسیله ترشحات شدید چرکی از مقعد مواجه می شه که در موارد شدید مخصوصا در سالمندان، مریض در خطر قرار میگیره.

از دیگر نشونه های کولیت اولسروز، اسهال و انقباضات شدید شکمی، تب و احتباس شکمی، خستگی، کاهش وزن، کاهش اشتها و کم خونیه. بیشتر علائم گفته شده صبحا شدت پیدا میکنه. نشونه های این مریضی معمولا باتوجه شدیدا التهاب و مکان ایجاد اون فرق داره و پزشکان، این مریضی رو طبق مکان ایجاد شده طبقه بندی می کنن:

پروکتیت اولسروز، یه جور کولیت اولسروزه که در نزدیکی مقعد ایجاد می شه و در بعضی افراد تنها خونریزی مقعدی به دنبال داره. بعضی هم درد در ناحیه مقعد و احساس نیاز به اجابت مجاز رو از جمله نشونه های مریضی شون عنوان می کنن. پروکتیت اولسروز ناچیز ترین نوع مریضی هستش.

نوع دیگه این مریضی، راست روده و انتهای روده بزرگ رو درگیر می کنه و اسهال خونی، گرفتگی و انقباضات شکمی و ناتوانی در اجابت مزاج جز در موارد اضطراری از علائم اون هستش.

در کولیت قسمت چپ التهاب ایجاد شده از راست روده بالاتر رفته و به سمت تحتانی روده بزرگ که در قسمت فوقانی سمت چپ شکم واقع شده گسترش پیدا میکنه. علائم اون اسهال، انقباض و درد شکمی در سمت چپ و کاهش وزن بی دلیله.

در نوع دیگه، این مریضی از قسمت چپ روده بزرگ بالاتر رفته و تموم سطح روده رو در برمی گیرد که با اسهال خونی شدید، درد و گرفتگیای شکمی، خستگی و کاهش وزن قابل توجه خود رو نشون میده.

کولیت یهویی نوع بسیار خطرناکی از این بیماریه که سراسر روده بزرگ رو درگیر کرده و دردهای شدید، اسهال شدید و گاه کم آبی بدن و شوک بوجود میاره. آدمایی که به این نوع کولیت اولسروز گرفتار می شن در برابر خطرات جدی مثل پاره شدن روده بزرگ و سمی شدن اون هستن.

دستای پشت پرده
محققان تا الان نتونسته ان دلیل اصلی بروز «کولیت اولسروز» رو بدرستی تشخیص بدن، ولی در بررسیای خود به این نتیجه رسیدن ژنتیک، عوامل محیطی، سیستم ایمنی و مصرف زیاد اسید لینولئیک با دچار شدن به این مریضی رابطه مستقیم داره.

ژنتیک: تقریبا یه پنجم بیماران گرفتار به کولیت اولسروز در خونواده خود سابقه دچار شدن به این مریضی رو دارن و این نشون دهنده تاثیر ژنتیک در ایجاد این بیماریه. هم اینکه گسترش اون در میان گروه نژادی خاص نشون دهنده ارثی بودن این بیماریه.

عوامل محیطی: رژیم غذایی، آلودگی هوا، مصرف دخانیات و نوع بهداشت عواملیه که در ابتلای آدما به این مریضی نقش داره. کولیت اولسروز بیشتر از قبل در اروپای غربی، شرقی و آمریکای شمالی گسترش داره.

سیستم ایمنی: بدن با ایجاد التهاب در مقابل عفونتای ویروسی یا باکتریایی عکس العمل نشون میده که باعث بروز کولیت اولسروز می شه. با اینحال، به دلیل بعضی عوامل نامعلوم، با از بین رفتن عفونتای ایجاد شده، سیستم ایمنی بازم به عکس العمل خود ادامه داده و باعث التهاب می شه.

از طرف دیگه، سیستم ایمنی تا حدودی در ایجاد این مریضی نقش داره ولی موجب شروع عفونت نمی شه و انگار طبق وظیفه ای که داره فقط با عفونتایی که وجود نداره، مقابله کرده و در نتیجه التهاب ایجاد می شه که محققان به اون عکس العمل خودایمنی بدن میگن.

مصرف اسیدلینولئیک: یه سوم از تموم موارد دچار شدن به کولیت اولسروز با مصرف مقدار بالای اسیدلینولئیک در ارتباطه. این اسید منبع اصلی اسیدهای چرب چند اشباعی بوده و در بعضی مواد غذایی مثل گوشت قرمز، بعضی روغنای آشپزی و مارگارینا هست.

بعضی داروهایی که واسه درمان جوش های کیستیک استفاده میشن، خطر دچار شدن به کولیت اولسروز رو زیاد می کنه ولی تا الان دلیل اصلی اونو نشده. هم اینکه داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی هم خطر دچار شدن به این مریضی رو زیاد می کنه و علائم مریضی در افراد گرفتار هم با مصرف این داروها شدید شدن پیدا میکنه.

ایبوپروفن، ناپروکسن، دیکلوفناک و پیروکسیکام از جمله این داروها هستش. استرس هر چند تاثیری در ایجاد مریضی التهابی روده نداره ولی می تونه علائم اونو شدید شدن کنه. استرس روند طبیعی گوارش رو تحت اثر قرار داده و عبور مواد غذایی رو داخل روده سریع یا کُند کرده و در بافت روده هم تغییراتی بوجود میاره که به شدید شدن علائم کولیت اولسروز کمک می کنه. پس، مدیریت و درمان استرس از جمله عوامل کلیدی بهبود کولیت اولسروزه.

مدیریت مریضی
هدف از درمان کولیت اولسروز در واقع مدیریت علائم و کاهش التهابیه که باعث شروع علائم در فرد می شه. پزشکان معمولا واسه درمان و بهبود این مریضی از چند دارو استفاده می کنن. داروهای ضدالتهابی اولین داروهاییه که در مراحل ابتدایی درمان کاربرد داره و التهاب روده ای رو کم می کنه.

از دیگر داروها میشه به مسدودکنندهای سیستم ایمنی اشاره کرد که به کاهش التهاب کمک می کنه، ولی هدف اونا بیشتر سیستم ایمنی بدنه چون مسدودکنندها در درمان کولیت اولسروز موثره. عکس العملای سیستم ایمنی در مقابل حمله ویروسا و باکتریا به بافتای بدن به دستگاه گوارش آسیب وارد می کنه. پزشکان معمولا باتوجه شدیدا مریضی، علاوه بر داروهای اشاره شده، یه سریای دیگه از داروها رو هم تجویز می کنن که درد رو آرامش میدن.

پزشکان واسه افراد گرفتار به کولیت اولسروز که در روند مریضی دچار تب می شن، آنتی بیوتیک تجویز می کنن تا بتونن عفونت بدن اونا رو تحتِ کنترل درآورند. در مواردی هم که فرد اسهال شدید داشته باشه، داروهای ضداسهال تجویز می کنن. در دردهای ناچیز هم داروهای مسکنی مانند استامینوفن پیشنهاد می شه. بهتره بیماران واسه بهبود آرامش درد از مصرف ایبوپروفن، ناپروکسن یا آسپیرین دوری کنن چون این داروها علائم رو شدید شدن می کنن.

در کنار این داروها، مصرف مکملای آهن به دلیل احتمال کم خون شدن بیماران به دلیل خونریزیای روده ای طولانی، خطر کم خونی رو در اونا کم می کنه. ورزش و فعالیت بدنی از جمله عواملیه که به کاهش استرس و هم طبیعی شدن کارکرد روده ها کمک می کنه. پس، آدمایی که کم جنب و جوش هستن بیشتر در برابر دچار شدن به مشکلات روده ای قرار دارن.

رژیم غذایی
در یافته های هیچ کدوم از تحقیقات انجام شده، از ماده غذایی خاصی به عنوان عامل ایجاد کولیت اولسروز نام برده نشده ولی بعضی مواد غذایی خاص می تونه علائم مریضی رو شدید شدن کنه. به پیشنهاد پزشکان، کسائی که با این مریضی درگیرن، بهتره از مصرف بعضی مواد غذایی دوری و غذاهایی رو که باعث شدید شدن علائم می شه، از رژیم غذایی خود حذف کنن.

حذف فرآورده های لبنی: اگه جزو اون گروه از آدمایی هستین که با هضم لاکتوز شیر مشکل دارین، بهتره فرآورده های لبنی رو از رژیم غذایی خود خط بزنین.

مواد شامل فیبر: واسه بیشتر افراد، غذاهای شامل فیبر مانند میوه ها، سبزیجات و غلات پیام آور سلامته ولی واسه کسائی که از کولیت اولسروز یا مریضی التهابی روده رنج می برن، مصرف مواد فیبردار ممکنه باعث بروز اسهال، درد و گاز معده شه. اگه میوه ها و سبزیجات خام شما رو آزار میده، می تونین اونا رو به صورت آب پز یا پخته استفاده کنین.

موادغذایی گازدار: حذف مواد غذایی گازدار مثل لوبیا، نخود، شکلای جور واجور کلم و کلم بروکلی، آبمیوه و میوه های خام، ذرت بوداده، کافئین، چای و قهوه و هم نوشیدنیای گازدار می تونه نقش موثری در بهبود علائم مریضی داشته باشه. علاوه بر این، پزشکان پیشنهاد می کنن افزایش وعده های غذایی و کاهش حجم غذا در هر وعده و مصرف مایعات فراوون مخصوصا آب در طول روز خیلی خوبه.
منبع:jamejamonline.ir

جمع آوری سلامت اکاایران

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *